Minh họa các vòng lồng nhau AI, học máy, học sâu
AI

Công nghệ AI là gì?

Admin

AI (Artificial Intelligence, trí tuệ nhân tạo) là lĩnh vực làm cho máy tính thực hiện những việc trước nay cần trí óc con người: nhận ra khuôn mặt, hiểu giọng nói, dịch câu, viết đoạn văn, đưa ra gợi ý. Thuật ngữ này được dùng từ giữa thập niên 1950, nhưng phải đến khi có dữ liệu lớn và chip tính toán mạnh, AI mới đi vào điện thoại, máy tính và dịch vụ bạn dùng mỗi ngày.

Các tầng khái niệm: AI, học máy, học sâu, AI tạo sinh

  • AI là cái ô lớn nhất, gồm cả hệ thống quy tắc viết tay (nếu A thì làm B).
  • Học máy (machine learning): thay vì lập trình từng quy tắc, người ta cho máy xem rất nhiều ví dụ để nó tự rút ra quy luật. Bộ lọc thư rác là ví dụ quen thuộc.
  • Học sâu (deep learning): học máy dùng mạng nơ-ron nhiều lớp, mạnh ở ảnh, âm thanh, ngôn ngữ.
  • AI tạo sinh (generative AI): mô hình học sâu có thể tạo ra nội dung mới như chữ, ảnh, âm thanh. Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đứng sau chatbot thuộc nhóm này.
Minh họa các tầng khái niệm lồng nhau: AI bao trùm học máy, học máy bao trùm học sâu, AI tạo sinh nằm trong học sâu
Hình minh họa: các tầng khái niệm lồng nhau.

Huấn luyện và suy luận

Một mô hình AI trải qua hai giai đoạn. Huấn luyện là lúc nó học từ lượng dữ liệu khổng lồ, cần trung tâm dữ liệu và rất nhiều điện năng. Suy luận là lúc bạn dùng: đưa vào một câu hỏi hay một bức ảnh, mô hình đã học xong sẽ tính ra kết quả. Suy luận có thể chạy trên máy chủ (qua internet) hoặc ngay trên thiết bị nếu chip đủ mạnh.

Minh họa hai giai đoạn của mô hình AI: huấn luyện học từ lượng dữ liệu lớn, suy luận dùng mô hình đã học để trả lời câu hỏi mới
Hình minh họa: hai giai đoạn của mô hình AI.

AI quanh bạn khi sống ở Nhật

  • Dịch biển hiệu, thực đơn, tờ hướng dẫn bằng camera điện thoại.
  • Gõ tiếng Nhật bằng giọng nói, gợi ý chữ Kanji khi nhập.
  • Mở khoá bằng khuôn mặt, vân tay; ảnh tự xếp nhóm theo người, theo nơi chụp.
  • Lọc cuộc gọi, tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo.
  • Gợi ý tuyến tàu, video, sản phẩm dựa trên thói quen của bạn.

Giới hạn cần biết

  • Bịa thông tin: mô hình ngôn ngữ đoán câu trả lời «nghe hợp lý nhất», đôi khi sai mà vẫn rất tự tin. Các con số, luật lệ, thủ tục cần kiểm tra lại ở nguồn chính thức.
  • Dữ liệu cũ: kiến thức của mô hình dừng ở một thời điểm, trừ khi nó được nối với công cụ tìm kiếm.
  • Thiên lệch: AI học từ dữ liệu của con người nên mang theo cả định kiến trong đó.
  • Quyền riêng tư: điều bạn gõ vào dịch vụ AI trên mạng được gửi lên máy chủ của nhà cung cấp; đọc chính sách trước khi đưa thông tin cá nhân.
Bốn giới hạn minh họa của AI cần biết: bịa thông tin, dữ liệu cũ, thiên lệch, quyền riêng tư khi gõ vào dịch vụ trên mạng
Hình minh họa: bốn giới hạn của AI.

Dùng AI sao cho có lợi

Hãy xem AI là trợ lý soạn nháp, tóm tắt, giải thích, còn quyết định cuối cùng là của bạn. Việc càng quan trọng (tiền, sức khoẻ, giấy tờ cư trú) thì càng cần người thật và nguồn chính thức xác nhận.

Đọc tiếp theo chủ đề

Đánh giá bài viết này

Bài viết liên quan

Bình luận & hỏi đáp (0)

    Chưa có bình luận nào. Hãy đặt câu hỏi đầu tiên.