Trả lời ngắn: Mạch hồi tiếp là phần «tai mắt» của nguồn xung. Nó lấy một phần nhỏ của điện áp ngõ ra (qua cầu chia áp R1/R2), so với một điện áp tham chiếu cố định bên trong IC (Vref), rồi dùng sai lệch đó để chỉnh chu kỳ làm việc D của bộ PWM. Điện áp ra thấp hơn mục tiêu thì tăng D, cao hơn thì giảm D. Khi cầu chia áp đặt đúng, điện áp ra ổn định ở Vout = Vref × (1 + R1/R2). Tên đường hồi tiếp trên sơ đồ hay có dạng FB, VFB hoặc SNS (sense, nghĩa là «cảm biến, lấy mẫu»).
Bài giải thích nguyên lý cho người mới học điện tử và sửa chữa, đối chiếu với tài liệu Buck Converter Design Basics (TI SLUP432), bài báo của TI về cầu chia áp hồi tiếp (SLYT469) và các bài Wikipedia về mạch chia áp, mạch buck và nguồn xung (đọc ngày 21/11/2026). Mọi số liệu trong hình và ví dụ (Vref 0,8 V, R1 100 kΩ, R2 32 kΩ, Vin 12 V…) là ví dụ giả định; dạng sóng trong hình 3 là kết quả mô phỏng bằng mô hình trung bình đơn giản, không phải số đo thiết bị. Hình là hình minh họa do VNT39 vẽ, không phải ảnh thiết bị thật. Phần nói về bo mạch điện thoại chỉ dùng đúng những gì bài iPhone 14 Pro Max (PMX65) của VNT39 đã nêu; phần còn lại ghi «Kinh nghiệm VNT39».
Mục lục
- Vì sao nguồn xung cần hồi tiếp
- Vòng hồi tiếp gồm những khối nào
- Cầu chia áp R1/R2: thu nhỏ Vout thành Vfb
- Điện áp tham chiếu và bộ khuếch đại sai lệch
- Hồi tiếp chỉnh chu kỳ làm việc D như thế nào
- Ví von bằng nước (không phải mô hình chính xác)
- Ví dụ tính bằng số
- Thông số hay gặp
- Khi đường hồi tiếp lệch hoặc đứt: nói thận trọng
- Hỏng thường gặp và cách đo an toàn
- Gặp ở đâu trên bo mạch điện thoại, laptop
- Hiểu nhầm thường gặp
- Câu hỏi thường gặp và nguồn
Vì sao nguồn xung cần hồi tiếp
Ở mạch buck lý tưởng, điện áp ra chỉ phụ thuộc chu kỳ làm việc: Vout ≈ D × Vin (xem bài mạch buck giảm áp hoạt động thế nào). Nghe như chỉ cần đặt D cố định là xong. Nhưng mạch thật luôn bị quấy: điện áp vào tụt khi pin yếu, dòng tải nhảy khi chip chuyển từ nghỉ sang chạy, linh kiện nóng lên thì thông số đổi. Nếu D cố định thì Vout trôi theo tất cả những thay đổi đó (hình 3 cho thấy điều này).
TI nêu rõ trong SLUP432: điều khiển hồi tiếp (feedback control) giữ cho ngõ ra ổn định dù điện áp vào, dòng ra, nhiệt độ… thay đổi. Wikipedia viết về nguồn xung theo hướng tương tự: bộ điều khiển theo dõi ngõ ra, so với điện áp tham chiếu và điều chỉnh độ rộng xung để giữ điện áp ra ở mức đặt. Wikipedia cũng phân biệt với kiểu «vòng hở» (không có hồi tiếp): chỉ đưa một điện áp cố định vào cuộn cảm hoặc biến áp rồi coi như ngõ ra đúng.
Vòng hồi tiếp gồm những khối nào

Cấu trúc chung trong TI SLUP432 gồm các bước: đo điện áp ra, cho qua mạng hồi tiếp (thường là cầu chia áp), so với điện áp tham chiếu bằng bộ khuếch đại sai lệch (error amplifier), điều chỉnh bằng mạng bù (compensation) để ra một điện áp điều khiển, đưa vào bộ điều chế độ rộng xung (PWM), rồi bộ điều khiển cổng bật tắt công tắc theo độ rộng đó. Hình 1 vẽ lại chuỗi này:
- Cầu chia áp R1/R2 thu nhỏ Vout thành Vfb (điện áp ở chân FB).
- Bộ khuếch đại sai lệch (EA) so Vfb với Vref, cho ra tín hiệu thể hiện «lệch bao nhiêu và lệch về phía nào».
- Bộ PWM biến tín hiệu đó thành xung có độ rộng, tức chu kỳ làm việc D.
- Công tắc Q1/Q2 đóng mở theo xung; nút chuyển mạch SW nhảy giữa 0 V và Vin.
- Cuộn cảm L và tụ Cout làm phẳng thành Vout, rồi một phần Vout quay lại cầu chia áp. Vòng khép kín.
Phần EA, Vref, PWM và bộ điều khiển cổng nằm bên trong IC nguồn. Phần ngoài IC mà bạn nhìn thấy trên bo thường là cuộn cảm, tụ và (với nhiều IC) cặp điện trở chia áp. Cũng có IC đặt điện áp ra bằng cách khác: TI SLUP432 nêu ví dụ IC có thể đặt Vout bằng cách nối chân FB trực tiếp lên một mức hoặc qua một điện trở duy nhất thay cho cầu chia áp. Vì vậy đừng mặc định mọi nguồn xung đều có cặp R1/R2 nhìn thấy được.
Cầu chia áp R1/R2: thu nhỏ Vout thành Vfb

Cầu chia áp là hai điện trở nối tiếp giữa Vout và GND; điện áp lấy ở điểm giữa. Theo Wikipedia, khi lấy điện áp qua R2 thì Vfb = Vout × R2 / (R1 + R2). Vì R2/(R1+R2) luôn nhỏ hơn 1 nên Vfb luôn nhỏ hơn Vout, giống bản đồ thu nhỏ. Cách tính này giả định chân FB hầu như không hút dòng; về điều đó xem phần thông số.
Quy ước chiều dòng: dòng điện chạy từ Vout, qua R1, qua R2, xuống GND. Dòng này chung cho cả hai điện trở: I = Vout / (R1 + R2). Điện áp rơi trên mỗi điện trở tỉ lệ với giá trị của nó (định luật Ohm, xem định luật Ohm và điện trở nối tiếp). Ví dụ giả định như hình 2: R1 = 100 kΩ, R2 = 32 kΩ, Vout = 3,3 V thì I = 3,3 / 132 kΩ = 25 µA; R1 rơi 2,5 V, R2 rơi 0,8 V.
IC muốn Vfb bằng Vref. Đặt Vfb = Vref rồi giải ra Vout:
- Vout = Vref × (1 + R1/R2)
- Muốn tính R2 khi đã chọn R1: R2 = R1 / (Vout/Vref − 1). TI SLUP432 dùng đúng dạng này (phương trình 8) với ví dụ chọn R1 = 100 kΩ rồi tính R2 và làm tròn sang giá trị chuẩn E96 sai số 1%.
Tăng R1 hoặc giảm R2 thì Vout cao lên; giảm R1 hoặc tăng R2 thì Vout thấp xuống. Hình 4 vẽ quan hệ này với R1 cố định.
Điện áp tham chiếu và bộ khuếch đại sai lệch
Vref là một điện áp cố định, chính xác, do IC tự tạo ra. Giá trị phụ thuộc từng IC (bài báo SLYT469 của TI dùng ví dụ điện áp ở chân FB là 0,8 V cho một bộ giảm áp TI); luôn phải lấy đúng giá trị trong datasheet của con IC đang dùng. Bài này dùng 0,8 V làm ví dụ giả định.
Bộ khuếch đại sai lệch có hai ngõ vào: Vref và Vfb. Ngõ ra của nó phản ánh hiệu Vref − Vfb. Nếu Vfb thấp hơn Vref (Vout đang thấp hơn mục tiêu), tín hiệu ra làm D tăng. Nếu Vfb cao hơn Vref (Vout cao hơn mục tiêu), D giảm. Khi hai điện áp bằng nhau, tín hiệu sai lệch ổn định và D giữ nguyên. Đó là trạng thái cân bằng của vòng.
Kết quả quan trọng khi sửa chữa: điện áp ra phụ thuộc vào cầu chia áp và Vref, chứ không phụ thuộc trực tiếp vào việc công tắc, cuộn cảm hay tụ có tốt hay không (những phần đó chỉ cần đủ khả năng cấp dòng để vòng đạt được cân bằng). Vì vậy hồi tiếp lệch là một trong những lý do điện áp ra sai dù phần công suất vẫn chạy.
Hồi tiếp chỉnh chu kỳ làm việc D như thế nào

Hình 3 là mô phỏng đơn giản: nguồn vào tụt từ 12 V xuống 9 V tại thời điểm 100 µs, ngõ ra mục tiêu 3,3 V. Mô hình: coi bộ lọc LC như một khâu trễ bậc nhất với hằng số thời gian 50 µs, Vout′ = (D × Vin − Vout)/τ; có hồi tiếp thì D thay đổi theo tích phân của sai lệch D′ = Ki × (Vref − k × Vout), với k = 0,8/3,3 (hệ số của cầu chia áp). Hai kết quả:
- Không hồi tiếp: D giữ 0,275 (= 3,3/12). Sau khi Vin tụt, Vout ổn định ở D × Vin = 0,275 × 9 = 2,475 V, thấp hơn mục tiêu gần 0,83 V.
- Có hồi tiếp: Vout lúc đầu cũng tụt, nhưng D tăng dần cho tới 0,367 (≈ 3,3/9), và Vout trở về 3,3 V. Đây là tác dụng của vòng hồi tiếp: dù Vin đổi, D tự tìm giá trị mới.
Đây là mô hình trung bình rất đơn giản để hiểu hướng đi của hiện tượng, không mô tả đúng tốc độ và độ ổn định của IC thật (mạng bù, phản hồi dòng… bị lược bỏ). TI SLUP432 nói rõ mục tiêu của bộ điều khiển là tối đa băng thông vòng trong khi giữ đủ biên ổn định; chỉnh quá tay thì mạch có thể mất ổn định.
Ví von bằng nước (không phải mô hình chính xác)
Hình dung một bể nước và một người trông bể. Mực nước mong muốn được vạch sẵn trên thước (Vref). Người trông không thể chạy tới nhìn trực tiếp, nên gắn một ống nhỏ dẫn một phần nhỏ nước từ bể xuống một thước đo (cầu chia áp: đo thu nhỏ). Nếu thước chỉ thấp hơn vạch, người đó mở vòi cấp lâu hơn (tăng D); nếu cao hơn thì mở ngắn lại (giảm D). Dù nguồn cấp mạnh hay yếu, bể vẫn quanh vạch đó.
Ví von, không phải mô hình chính xác: trong mạch điện, «thước» là một cặp điện trở và so sánh là bằng điện áp, không có ống nước thật; ngoài ra vòng thực còn có độ trễ, mạng bù và bảo vệ. Phép ví von chỉ giúp nhớ ý «đo thu nhỏ, so với vạch chuẩn, rồi chỉnh».
Ví dụ tính bằng số
Bài toán giả định: IC có Vref = 0,8 V, muốn Vout = 3,3 V, chọn R1 = 100 kΩ.
- R2 = R1 / (Vout/Vref − 1) = 100 kΩ / (4,125 − 1) = 32,0 kΩ.
- Không có điện trở đúng 32,0 kΩ ở dãy E96 thông dụng, giả sử chọn giá trị gần nhất 32,4 kΩ: Vout = 0,8 × (1 + 100/32,4) ≈ 3,269 V, thấp hơn mục tiêu khoảng 0,9%. Vì vậy mới có sai số khi làm tròn giá trị chuẩn và cả sai số 1% của điện trở, chưa kể sai số Vref.
- Dòng qua cầu chia áp: 3,3 V / 132 kΩ = 25 µA, công suất 3,3 × 25 µA ≈ 82,5 µW. Rất nhỏ, nhưng TI SLYT469 lưu ý ở nguồn công suất rất thấp, dòng này vẫn làm hiệu suất ở tải nhẹ giảm.
Các con số này chỉ minh họa phép tính, không phải của IC hay bo mạch cụ thể nào.
Thông số hay gặp
| Thông số | Ý nghĩa | Ảnh hưởng |
|---|---|---|
| Vref | Điện áp tham chiếu trong IC | Quyết định Vout cùng R1/R2 |
| R1, R2 và dung sai | Cầu chia áp | Sai số điện trở cộng vào sai số Vout |
| Dòng vào chân FB | Dòng rò nhỏ hút vào chân | Lệch Vfb khi điện trở lớn |
| Tổng R1 + R2 | Tiêu thụ và nhiễu | Lớn thì ít hao, dễ nhiễu và lệch |
| Băng thông vòng | Tốc độ phản ứng | Cao quá dễ mất ổn định |
Theo TI SLYT469: tổng R1 + R2 lớn giúp ít tiêu thụ dòng và tăng hiệu suất ở tải nhẹ, nhưng dòng rò vào chân FB làm Vfb thấp hơn dự kiến, kéo theo Vout bị lệch; điện trở lớn còn dễ thu nhiễu từ môi trường và từ chính nguồn xung. Trong ví dụ TPS62130 của bài báo, datasheet quy định giá trị tối đa cho một trong hai điện trở, chính là để giữ sai số điện áp ra trong giới hạn. Ví dụ tính toán trong SLUP432 dùng điện trở chuẩn E96 sai số 1%.
Khi đường hồi tiếp lệch hoặc đứt: nói thận trọng

Hình 4 vẽ Vout theo R2 từ công thức Vout = Vref × (1 + R1/R2) với R1 = 100 kΩ. Đọc hình theo logic của vòng, nếu mạch đúng là cầu chia áp thuần như trong ví dụ:
- Vfb thấp hơn thực tế (ví dụ R2 bị tăng giá trị, hoặc đường lấy mẫu bị rò): IC «thấy» điện áp ra thấp, nên tăng D, Vout lên cao hơn mục tiêu. TI SLYT469 mô tả đúng hướng này ở trường hợp dòng rò: Vfb giảm thì điện áp ra bị lệch.
- Vfb cao hơn thực tế: IC tưởng Vout cao nên giảm D, Vout thấp hơn mục tiêu.
- Hai trường hợp cực đoan chỉ là suy luận toán học từ công thức: nếu R2 hở thì Vfb = Vout và vòng cân bằng khi Vout = Vref (rất thấp); nếu R1 hở thì Vfb chỉ còn nối GND qua R2, IC luôn thấy «Vout bằng 0» và cố tăng D.
Giới hạn: IC thật thường có thêm bảo vệ quá áp, thiếu áp, giới hạn D hoặc ngắt nguồn; mỗi IC làm khác nhau. Bài này không khẳng định một IC cụ thể sẽ tăng, giảm hay tự tắt khi đứt hồi tiếp; muốn biết phải xem datasheet hoặc tài liệu của IC đó. Cũng không nên suy từ một triệu chứng để kết luận hồi tiếp hỏng: điện áp ra sai có thể do tải kéo, cuộn cảm, tụ hay chính IC.
Hỏng thường gặp và cách đo an toàn
Nguyên nhân mô tả chung (không phải thống kê): điện trở chia áp đổi giá trị hoặc hở, vết mạch dẫn hồi tiếp bị đứt hoặc chạm do va đập, ẩm, ăn mòn, tụ lọc gần chân FB bị chạm khiến điện áp hồi tiếp méo, hoặc chân IC lỏng. Triệu chứng có thể là điện áp ra cao hoặc thấp bất thường, hoặc nguồn tắt ngay sau khi lên. Mô tả này là Kinh nghiệm VNT39.
Các phép đo cơ bản, chỉ điện áp thấp DC, không đo điện lưới 100 V, và chỉ khi đã hiểu sơ đồ:
- Đo Vout bằng đồng hồ vạn năng thang DC sau cuộn cảm, so với giá trị trên sơ đồ hoặc datasheet. Điện áp ra phẳng nên đo được.
- Đo điện áp ở điểm giữa cầu chia áp (nếu nhìn thấy), so với Vref ghi trong datasheet. Nếu Vout đúng mục tiêu thì Vfb thường gần Vref. Cẩn thận: đầu que và điện trở đồng hồ có thể làm lệch điện áp ở điểm có điện trở lớn (xem phần dòng rò), nên chỉ coi số đo là tham khảo.
- Đo điện trở khi đã tắt nguồn, xả hết điện trên tụ: đo R1, R2 tại chỗ cho số đọc gần đúng vì còn các đường song song; muốn chắc phải nhấc một đầu linh kiện (cần tay nghề).
- Đo thông mạch đường dẫn hồi tiếp từ điểm lấy mẫu đến chân IC khi đã tắt nguồn.
Giới hạn của việc tự đo: số đo bằng đồng hồ ở điện trở lớn dễ sai; điện áp ra sai chưa đủ kết luận hồi tiếp hỏng; nút SW cần máy hiện sóng. Đo trên bo nhỏ dễ chạm chập. Nếu không chắc, nên nhờ người có dụng cụ.
Gặp ở đâu trên bo mạch điện thoại, laptop
Phần chung là Kinh nghiệm VNT39: trên bo mạch điện thoại và laptop, hầu như nguồn xung nào cũng có một đường hồi tiếp lấy điện áp sau cuộn cảm đưa về IC nguồn; tên thường có FB, SNS hoặc VFB và đi cạnh tụ lọc ngõ ra. Chip có thể tích hợp sẵn cầu chia áp bên trong, nên không phải lúc nào bạn cũng thấy R1/R2 rời. Xem thêm ý nghĩa tên viết tắt ở bài viết tắt trong sơ đồ mạch điện.
Ví dụ đọc sơ đồ có sẵn trên VNT39: bài iPhone 14 Pro Max mất IMEI, Firmware modem (PMX65) mô tả, theo sơ đồ trang 103, đầu ra sau cuộn cảm L304_E được nối qua XW304_E về chân 134 (VREG_S4) của PMX65, đây là nhánh hồi tiếp điện áp (tên net PP_1V9_SMPS4_SNS), không phải tín hiệu EN hay đường cấp tải chính. Cũng theo bài đó, khi đường SNS bị đứt hoặc chạm, việc điều chỉnh điện áp có thể bất thường, và bài không khẳng định điện áp sẽ tăng hay giảm trong mọi trường hợp vì chưa có tài liệu điều khiển nội bộ của IC. Bài đó cũng chưa có nguyên nhân hỏng hay số đo của ca máy. Nghĩa là bài này chỉ mượn ví dụ để bạn hiểu «đường SNS là gì»; không kết luận gì thêm về máy đó hay các máy khác, và cũng không biết bên trong chân VREG_S4 có cầu chia áp hay không.
Hiểu nhầm thường gặp
- «Đường SNS/FB là đường cấp nguồn cho tải». Không. Đó là đường đo, dòng rất nhỏ; đường cấp tải đi qua cuộn cảm.
- «Vout đo đúng nghĩa là mạch hồi tiếp tốt». Chưa chắc: Vout đúng khi không tải chưa chứng minh vòng ổn định khi có tải.
- «Vout chỉ phụ thuộc cuộn cảm và công tắc». Phụ thuộc rất nhiều vào cầu chia áp và Vref; công suất chỉ để cấp dòng.
- «Hồi tiếp đứt thì chắc chắn điện áp tăng vọt». Không có căn cứ chung; tùy IC có bảo vệ, kiểu hồi tiếp và điều kiện tải.
- «Mọi nguồn xung đều có R1/R2 rời». Có IC đặt điện áp bằng chân cấu hình hoặc cầu chia áp bên trong (TI SLUP432 có ví dụ).
Bước tiếp theo
Nếu máy của bạn mất nguồn, nóng bất thường ở vùng cấp nguồn hoặc điện áp ra sai và bạn muốn nhờ kiểm tra tại Tokyo, liên hệ: Zalo 0707 833 982, 10–19h. Tự đo trên bo mạch chỉ ở mức điện áp thấp DC khi đã hiểu rõ; không đo điện lưới.
Bước tiếp theo: Đăng ký kiểm máy · Bảng giá sửa chữa · Liên hệ VNT39
Câu hỏi thường gặp
Hồi tiếp (feedback) trong nguồn xung là gì?
Là đường đưa một phần điện áp ngõ ra về IC để so với điện áp tham chiếu và điều chỉnh độ rộng xung, nhờ đó điện áp ra ổn định dù điện áp vào và dòng tải thay đổi.
Vì sao phải chia áp trước khi đưa vào chân FB?
Vì Vref trong IC thường khá thấp (bài báo TI dùng ví dụ 0,8 V), thấp hơn điện áp ra cần ổn định. Cầu chia áp thu nhỏ Vout xuống ngang Vref để so sánh được; tỉ lệ chia quyết định Vout, theo công thức Vout = Vref × (1 + R1/R2).
Chân FB và chân SNS khác nhau không?
Tên gọi do từng hãng và từng sơ đồ đặt. Cả hai thường là chân lấy mẫu điện áp ngõ ra. Muốn biết chính xác phải xem datasheet hoặc sơ đồ của chính IC, không suy từ tên.
Đo Vfb có dùng đồng hồ vạn năng được không?
Có thể đo tham khảo ở thang DC, nhưng ở điểm điện trở lớn đồng hồ có thể làm lệch số đo, và nên so với Vref trong datasheet. Không thay cho việc xem sơ đồ.
Hồi tiếp có làm nguồn dao động không?
Có thể, nếu băng thông quá cao hoặc mạng bù không phù hợp. TI SLUP432 nói bộ điều khiển phải cân bằng giữa băng thông và biên ổn định. Bài này không đi sâu vào thiết kế mạng bù.
Nguồn đối chiếu (đọc ngày 21/11/2026): Texas Instruments SLUP432: Buck Converter Design Basics (cấu trúc vòng điều khiển, phương trình đặt điện áp ra) · Texas Instruments SLYT469: Design considerations for a resistive feedback divider in a DC/DC converter · Wikipedia: Voltage divider · Wikipedia: Buck converter · Wikipedia: Switched-mode power supply. Các giá trị Vref, R1, R2, Vin, hằng số thời gian trong ví dụ và hình là ví dụ giả định của VNT39; hình 3 là kết quả mô phỏng mô hình đơn giản, hình 4 tính từ công thức. Phần bo mạch và cách đo bằng đồng hồ là Kinh nghiệm VNT39, không có trong các trang trên. Chi tiết về net, chân và linh kiện của iPhone 14 Pro Max lấy từ bài VNT39 đã đăng, không từ nguồn khác.









